Malakanlar

Tarık Akan’ın aramızdan ayrılmadan önce oynadığı son filmi “Deli Deli Olma”

sayesinde Türkiye’de pek çok insanın varlıklarından haberdar olduğu Malakanlar, Kars tarihine damga vurmuş topluluklardan biridir..

Deli Deli Olma

( https://www.youtube.com/watch?v=XMqwpGaMu3E )

Malakan adı nereden gelir?

Adlarını aldıkları “Moloch” Yahudi ve tüm yakın doğu kültürlerinde eziyet, fedakarlık ve kurban tanrısı olarak bilinir..

Malakanlar, Ortodoks olmalarına rağmen Tevrat’ı kutsal kitapları kabul eden ve kitaplarının “Öldürmeyeceksin!” emrine sıkı sıkıya bağlı bir topluluktur..

Malakanlar Kars’a yerleşiyor

Bu nedenle Çar için savaşmayı reddeder ve bunun cezası olarak da sürgünde yaşamaya razı olurlar.

Yollarda önemli kayıplar vererek 1895’lere doğru Güney Kafkasya’daki son durakları Kars’a yerleşirler.

Malakanların Özellikleri

İyi iş ahlakını ibadet sayan, Allah’ın sevginin olduğu her yerde var olduğuna inanan, Allah’la kul arasına aracı sokmayı reddeden cemaat, çalışkanlıklarıyla, 19 ve 20. yüzyıl başlarında Kars ve civarındaki köylerini son derece zengin, yaşam kültürü olan bölgeler haline getirirler.

Bakımlı, temiz, mimarisi göz dolduran geniş evler inşa eder, içkiden uzak durur, okuma yazma öğrenmeye büyük önem verirler.

Okuma yazma, teknoloji ve tarımdaki gelişmeleri öğrenmek amaçlı abone oldukları tarım dergilerini takip etmeleri için de gereklidir.

Malakanların kent ekonomisine katkıları

Bu sayede Kağızman’da siyah dut, kayısı, armut, elma erik, şeftali, kızılcık, ayva, ceviz ile sıcak iklimlerin meyveleri üzüm, incir, pamuk, jüt ve hatta 1600 m rakımlarda frambuaz, çilek ve domates gibi ürünler yetiştirmeyi başarırlar.

O dönemlerde bölgeyi gezen İngiliz gezgin Lady Sheil, izlenimlerini yazdığı kitabının bir bölümünde “böylesine orman kadar geniş ve sık meyve bahçelerinin” görülmemiş bir olgu olduğunu belirtir.

Cins atlar yetiştirir ve bu atlar ile taşımacılık ve postacılık hizmetleri verirler.

Uzun yıllar susuzlukla mücadele eden ve bu yüzden de adı “Susuz” olarak anılan ilçe, Malakanlar’ın yaygınlaştırdığı sulama kanalları ile tarım açısından son derece zengin bir bölgeye dönüşür ve yöre halkının “kartol” olarak andığı Kars’a özgü beyaz, süt gibi patates üretimine de bu sayede başlanır.

Ayrıca Malakanlar bölge halkına peynircilik, değirmencilik, bahçe ziraatı, arıcılık, hayvancılık, çanak çömlek yapımı… gibi konularda pek çok yeni şey öğreterek katkı sağlar..

Temizliği ibadet sayan bu topluluk ölen hayvanlardan kendilerine özgü ve farklı bir yöntemle sabun da üretir.

Malakanların Atatürk’e ve Kurtuluş Savaşımıza verdikleri destek

Savaşa karşı olan ve kitaplarının ilk emrine uymak için sürgünü göze alan Malakanlar ,Mustafa Kemal Paşa’yı çok sever, çok inanır ve haklı savaşımız sırasında Paşa’ya desteklerini hiç eksik etmezler. Çakmak köyünde kurdukları aş evleri ile Türk ordusuna günlerce, sıcak ekmekleri ve et ihtiyacını gidermek amaçlı kestikleri 300 hayvan ile lojistik destek sağlarlar.

Bu dönemde köylülerin askerlere adeta çocukları gibi baktıklarını yazar bazı tarihçiler.

Zaferden sonra kurdukları şenlik çadırlarında bölge komutanı Kazım Karabekir’i de ağırlarlar.

Ancak aynı Kazım Karabekir askerliği bırakıp siyasete girdiğinde, bir grup arkadaşı ile Kars’a ve yöre insanına bunca değer katmış bu topluluğu Mustafa Suphi’nin ziyaretini de bahane ederek Türkiye’yi Bolşevikleştirecekleri iddiası ile assimile etme hevesine kapılır.

Malakanlar kenti terk ediyor

Savaşmaktan, öldürmekten kaçıp gelmiş, vicdani retçi olan topluluğu askere almaya kalkar. Onlar da baskılara dayanamaz, Rusya’ya, Meksika’ya, Californiya’ya, Kanada’ya göç ederler.

Türk hükümeti paralarını yanlarında götürmelerine izin vermez. Onların da tüm mal ve mülklerini satıp altına çevirip, altınları gömerek gittikleri söylenir.

Ayrıca Malakanlar’da evlilik, ölümden sonra da süren bir bağ olduğu için evli olanlar yüzükleri ile gömülürmüş.

İşte tam da bu sebeplerle Malakan mirasları ve mezarları göçlerinin ardından yağmalanmış, talan edilmiş. O yüzden gurbetteki Malakanlar mezar ziyareti yapmak için dahi Kars’a gelmiyormuş artık.

One thought on “Malakanlar

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir