UKRAYNA’NIN KÜLTÜR BAŞKENTİ: LVİV

Yaz başından beri gitme niyetimiz vardı Çernobil’i ile, Femen’i ile, büyük büyük yengemiz Roxalan (nam-ı diğer Hürrem Sultan)‘ı ile tanıdığımız Ukrayna’nın kültür başkentine ancak döviz fiyatlarındaki dramatik yükseliş tatilcileri Lviv gibi nispeten daha ekonomik destinasyonlara yönlendirince yer bulmamız mümkün olamadı ve yılın ilk karının yağdığı, buz gibi soğuk günlere kaldık.

lviv-kar-foto
Lviv’de Kar (By Mustafa SÖZLÜ)

LVİV’İN İLGİNÇ KONUMU

Lviv, ülkenin Batı kesiminde, Polonya sınırında bir kent ve ilginç bir konumu var; üç başkente Varşova (Polonya), Kiev (Ukrayna) ve Budapeşte (Macaristan) ‘ye eşit uzaklıkta ve 500 km mesafede.
Bir sınır kenti ya da bizde söylenen şekliyle serhat şehri olması sebebi ile sürekli el değiştirmiş, bu sayede de pek çok farklı kültüre ev sahipliği yapmış.

Lviv adı nereden geliyor?

Adını, kurucusu Daniel Leo’dan alıyor ve Arslanlar şehri olarak da biliniyor. Bu nedenle tıpkı yakın zamanda gezdiğimiz Eskişehir (Doryleon) gibi şehrin her yerinde bolca Arslan heykeli görmek mümkün.

Ukrayna’da Lviv gibi kurucusunun adı ile anılan böyle pek çok kent var ( Kiev, Kharkiv, Ochokiv…).

Vizesiz giriş

Vizesiz, kimlik kartlarımızla girebildiğimiz sayılı ülkelerden biri Ukrayna. Ama bu bilgi sizi çokta yanıltmasın, yanınızda geçerli bir pasaportunuz ve eğer turist olarak gidiyorsanız rezervasyon bilgilerinizin yer aldığı çıktı bulunsun. 

Biz bir sorun yaşamadık ama bir saat sorgulananları gördük, bekleme sırasında orada yaşayan Türklerle yaptığımız sohbette bir gün süre ile girişte bekletilip sonra ilk uçakla memlekete geri yollananları duyduk. 

Sanıldığı ve söylendiği kadar itibarlı değiliz sınır kapılarında ne yazık ki! Suçlamıyorum Ukraynalıları, kendilerini korumaya çalışıyorlar haklı olarak zira ülkeleri üzerinden Avrupa’ya kaçak olarak girmeye çalışanların sayısı hiç de az değilmiş çünkü.

TURİZM’İN PARLAYAN YILDIZI

Lviv’i geçen yıl (2017’de ) 2.6 milyon kişi ziyaret etmiş ve yaklaşık 615 milyon euro’luk harcama yapmışlar.

Türklerin ve Türk erkeklerinin de çokça ziyaret ettiği bir ülke Ukrayna ve Lviv, özellikle de bayii (!!) toplantıları için. 

Bunda Ukrayna’ da nüfusun % 85 ‘nin kadın olduğu yönünde aldıkları tamamen asparagas duyumun ve Femen kızlarının etkisi ne kadar bilemiyorum pek ama, biz kendi adımıza karda kışta bile epeyce Türk turist gördük. Söylemeye gerek yok çoğu da erkekti. 

LVİV’in Kadınları

Nüfusun %85 i kadın değil elbette Ukrayna’da ancak resmi veya özel pek çok sektörde kadınların çok ön planda olduğu doğru. Tramvay sürücüleri, polisler, pazarcılar, restoran servis elemanları çoğunlukla kadın, gerçekten de oldukça hoş ve bakımlı kadınlar üstelik.

Hoş ve bakımlı olmaları her türden teklife açık oldukları anlamına gelmiyor ama, gel de bunu bizimkilere anlat !!!

Ukrayna kadınları ne yazık ki Türklerden çok hoşlanmıyor…

Oysa bakış açısı değiştiğinde Lviv, meraklısına çok şey öğretebilecek, köklü tarihi olan bir kent…

SERHAT ÜLKESİ UKRAYNA

Lviv’e serhat şehri dedik ama bu tanım aslında ülkenin tamamı için de geçerli zira Ukrayna eski Slav dilinde “sınır ülkesi” anlamına geliyormuş.

Yaklaşık 604 bin km²’lik yüz ölçümü ile Karadeniz’in kuzeyinde, son derece geniş alana yayılan ve topraklarının tamamı Avrupa ‘da olan en büyük ülke olması yanında Ukrayna, Avrupa’nın en büyük askeri gücüne sahip ikinci devlet de aynı zamanda (birincisi Rusya ).

Ukrayna Tarihi

Tarihi boyunca pek çok kavmin geçiş güzergahı üzerinde yer almış, Kıpçak Türkleri, Hazarlar, Peçenekler, Oğuzlar, Moğollar ve Osmanlı hakimiyetine girmiş olan Ukrayna’da, Slav hareketleri 9. yy da başlamış.

Bundan sonra ülke Osmanlı, Lehistan ve Rusya arasında gidip gelmiş. İki kez, biri 1919 Bolşevik İhtilali, diğeri II. Dünya Savaşı sonrası bağımsızlıklarını ilan etmeye kalkmışlarsa da bunda başarılı olamamışlar. 

Muratlarına ancak SSCB‘nin dağılmasının ardından, 24 Ağustos 1991 yılında ermişler.

Bayrakları ve dilleri

Bayrakları düz zeminde gökyüzünü simgeleyen mavi ve başak sarısından oluşuyor.

ukrayna-bayrak

Konuştukları dil Ukraynaca’nın, uzun süre hakimiyetleri altında kaldıkları Rusça’ ya çok benzediğini Bulgarca, Lehçe hatta Türkçe ‘den de kelimeler bulunduğunu öğrendik okuduğumuz kaynaklardan.
Yerel halk şu aralar çok iyi bildikleri halde, Rusya ile savaş halinde olduklarından Rusça konuşmayı reddediyor, İngilizce, Türkçe veya işaret dili ile anlaşmayı tercih ediyor.

LVİV TARİHİ

Gelelim Lviv’in tarihine; Eski Lviv, Rynok meydanı etrafında çevrelenmiş başlıca Ermenilere, Ruslara, Yahudilere ve Polonyalılara ait dört mahalleden oluşmakta. 

lviv-meydan
Kent Meydanı (By Mustafa SÖZLÜ)

Rynok aslında daire veya halka anlamına geliyor ama mahallelerin yerleşimi daha çok kare planda.

Merkezde opera binası var ve Avusturyalıların bölgeye hakim olduğu dönemde, yaklaşık 2-3 senede inşa edilmiş.

Geçen yıllar içinde en iyi korunan mahalle Ermeni Mahallesi olmuş. Mahalle içindeki katedralin Kars’taki Ani Harabeleri örnek alınarak yapıldığı söyleniyor.

Mahallenin zemini, kentte salgın hastalıklara sebep olduğu gerekçesiyle kent dışına taşınan mezarların taşlarından oluşuyor ve üzerilerindeki yazılar silik de olsa hâlâ okunabiliyor.

II.Dünya Savaşı’nın etkileri

Tahmin edilebileceği gibi zaman içerisinde en büyük zarar gören mahalle Yahudi mahallesi olmuş. II. Dünya Savaşında mahalleye düşen bir bomba nüfusun üçte ikisini yok etmiş.
Ukrayna II. Dünya Savaşında yaklaşık 5.5 milyon kişi ile en çok kayıp veren ülkelerin başında geliyor..

Dinsel Çeşitlilik

Lviv’de yaklaşık 20 mezhebe ait 120’ den fazla kilise var. En görkemlileri Dominikan Kilise ile Bernardine Kilisesi.

lviv-kilise
Bernardine Kilisesi (By Hayriye GÜVEN)

Bugünlerde en çok ziyaret edilen ise Cizvitler’e ait olanıymış. Çünkü bu kilisede Rusya ile devam eden savaşta hayatını kaybeden askerler ile hemen karşılarında, ölen babalarına mesajları ile birlikte yetim çocuklarının fotoğrafları sergileniyor.

Mumlar yakılıyor ve iki kumbarada askerler ve aileleri için yardım paraları toplanıyor. (Kumbaraları görünce aklıma geldi. Bizim camilerimizde bu uygulama neden yok? Yıllardır az mı şehit verdik, veriyoruz ? Her Cuma günü toplanan yardımlarla yeni yeni camiler açmak veya mevcut camileri ışıltılı avizelerle donatmak yerine şehit ailelerinin çocukları için niye böyle bir fon oluşturamıyoruz !??)

ŞEHRİN ANITLARI VE MÜZELERİ

Ukrayna’nın tarihi eserlerinin %55’ i Lviv’ de bulunuyor. Şehirde yaklaşık 2500 anıt ve 60 müze var.
Ayrıca kent, yılda 100‘den fazla festivale de ev sahipliği yapıyormuş (tabii ki çoğunluğu yaz aylarında).

İlk gaz yağı Lviv de bulunmuş ve kullanılmış.

Mazoşizm’in kurucusu da bu şehirde yaşamış.

Eski Lviv’in ara sokaklarında farklı sunumları ile çok güzel kahvelerin yapıldığı dükkanlar var.

KARPAT EVLERİ

Şehrin 6-7 km dışında, eski Karpat evlerinin taşınması ile oluşturulmuş Halk Mimarisi ve Doğal Yaşam Müzesi bulunuyor.

lviv-karpat-evleri
Lviv Karpat Evleri (By Mustafa SÖZLÜ)

Lviv’de benim en çok beğendiğim yer burası oldu. Her mevsimde, içinde keyifle yürüyebileceğiniz, güzel fotoğraf kareleri yakalayabileceğiniz bir mekan gerçekten. Minyatürü bu kadar güzelse kim bilir aslı nasıldır deyip, ölmeden önce gidilecek yerler listemize kaydettik Karpatlar’ı…

lviv-karpat
Karpat Halk Mimarisi ve Doğal Yaşam Müzesi ( By Mustafa SÖZLÜ)
LYCHAKİV MEZARLIĞI

Doğal Yaşam Müzesi’nden çıkıp yolun 1-2 km alt tarafına indiğinizde Lychakiv Mezarlığı’na ulaşıyorsunuz.

Mezarlık 1787 yılında, 42 hektarlık bir alanda kurulmuş ve tasarımını bir botanikçi, Karol Bauer yapmış. Bir mezarlıktan çok açık hava müzesi veya bir nekropolü andırıyor daha ziyade. 

Mezarlıkta sanatçıların, tanınmış siyasetçilerin, düşünürlerin, askerlerin yanında yerel halkın ve şehitlerin de mezarları var.

lviv-mezarlık
(By M.SÖZLÜ)

Öylesine özenle tasarlanmış ve bakımlı bir mezarlık ki “bazı ölüler gerçekten çok şanslı!” dedirtiyor insana..

lviv-mezarlık-anıt
(By H.GÜVEN)
Mezarlıkta Türklere ait Bölüm

Ayrıca arazi içerisinde Galiçya cephesinde kaybedilen ve içlerinde Türklerin de bulunduğu askerlere ait anıt mezar da var. Oralara kadar giderseniz ziyaretinizi yapıp, duanızı etmeden dönmeyin derim…

lviv-mezarlık-türk-anıtı
Lychakiv Mezarlığındaki Türk Anıtı (By M.SÖZLÜ)

ZORYANA

Son olarak bizlere eski Lviv’i anlatan Sevgili rehberimiz Zoryana ‘dan da bahsetmek istiyorum size:

Çok hoş, çok akıllı bir kadın. Aşık Veysel türküsü söyleyecek kadar Türkçe’ye ve Türk kültürüne hakim. Bu nedenle de Türk turistlerin çokça tercih ettiği bir rehber.

lviv-zoryana
Zoryana (By M.SÖZLÜ)

Türkleri seviyor ancak sözünü sakınmayan biri olduğundan eleştirmekten de geri durmuyor;Anlatımını bitirip vedalaşmak üzere olduğumuz bir sırada en yakın alışveriş merkezinin yerini soran arkadaşımıza “elbetteki buralarda değil! Eski Lviv’in dışında! Biz sizin gibi tarihi binaları yıkıp AVM yapmıyoruz” diyerek ironik bir gönderme yaptı… Hepimiz çok utandık. Çok haklıydı. Kendisine kızmadık, kızamadık. Sözlerini bir dostun acı söylemi olarak kabul ettik. 

Biz de kendisini haklı olarak şu aralar çok hassasiyetle takip ettiğini hissettiğimiz, Avrupa’nın iki büyük ordusunu karşı karşıya getirerek güçten düşürüp zayıflatmaya çalışanlara karşı uyarmak istiyoruz. 

Ukrayna’lı yurtseverlerin bir karar vermeden önce Türkiye’nin yakın tarihine bir göz atmalarını, girdiğimiz güvenlik şemsiyelerinin altında başımıza gelenleri okumalarını öneriyoruz, yağmurdan kaçarken doluya tutulmamaları adına…

Kasım 2018 – Seyyahlar

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir